Actualiteiten

Feit is wel dat apothekers de afgelopen jaren personeel hebben ontslagen om het hoofd boven water te houden. Dat zou best wel eens de oorzaak kunnen zijn van de “meevallende cijfers”. De vakbonden waarschuwen al langer voor de opgelopen werkdruk en een hoger ziekteverzuim onder apothekersassistenten.

Feit is ook dat de rechter onlangs, in een procedure over het apotheektarief over 2009, heeft vastgesteld dat apothekers geen overwinst meer maken.

De KNMP heeft de NZa gevraagd om opheldering over het lek. De KNMP neemt verder afstand van de inhoud van het artikel dat is geschreven door Trouw-journalist Bouma.

Medicijnpaspoort

Een van de hulpmiddelen die vanmiddag meegegeven werd aan medicijngebruikers is het medicijnpaspoort. Patiënten kunnen dit paspoort door hun eigen apotheker laten invullen en is een must om bij je te hebben als je op vakantie gaat. Het document geeft een helder overzicht van alle medicijnen die een patiënt slikt. Dat niet alle medicijngebruikers op de hoogte zijn van het bestaan van dit document blijkt wel uit resultaten van een onderzoekspoll afgelopen maand op www.apotheek.nl. Meer dan 7000 mensen deden hieraan mee. Ruim 60% van de bezoekers die reageerden, slikt medicijnen en meer dan 40% is niet bekend met het bestaan van het medicijnpaspoort.

Voorlichting

Naast informatie over het medicijnpaspoort en het uitdelen van een checklist voor het samenstellen van een complete reisapotheek, beantwoordden de apothekers ook vragen over hoe om te gaan met medicijnen tijdens de reis en op de bestemming. Apotheker Peter Sollie uit Amsterdam: "Er was hier een meneer die vertelde dat hij vorig jaar problemen had met de douane omdat hij insuline en bijbehorende injectiespuiten bij zich had. Ik heb hem verteld dat hij een Internationaal medicijnpaspoort bij zijn apotheek kan vragen. Hierop staat ook in het Engels vermeld dat hij deze medicijnen gebruikt en dat zou geen problemen mogen geven bij de douane."

Marleen Brouwer is apotheker in Amersfoort en kreeg een meneer te spreken die binnenkort naar Thailand vertrekt en die pijnstillers gebruikt die onder de Opiumwet vallen. "Ik heb hem geadviseerd om contact op te nemen met de ambassade voor een verklaring. Deze medicijnen mogen namelijk niet zomaar de grens over. Als het een vakantie betreft binnen de Schengenlanden, is een Schengenverklaring die door de arts wordt ondertekend voldoende, maar buiten de Schengenlanden zijn de regels anders en zijn er vaak verklaringen van de ambassade of het consultaat nodig", zegt Brouwer.

Aangezien de meeste bezoekers van de voorlichtingsbus toch de zon opzoeken deze zomer, werd er door de drie aanwezige apothekers veel informatie gegeven over wat te doen met medicijnen bij warm weer. Apotheker Ka Chun Cheung: "Sommige medicijnen hoeven bij zeer warm weer niet in de koelkast bewaard te worden, terwijl dit bij andere geneesmiddelen wel noodzakelijk is. Zetpillen bijvoorbeeld moeten gekoeld bewaard worden omdat er bij hoge temperaturen fysische veranderingen kunnen optreden en ze zelfs kunnen smelten. En veel mensen hebben we verteld dat ze hun vloeibare medicijnen in een verpakking van meer dan de officieel toegestane 100 ml wel in de handbagage mee mogen nemen, mits ze een verklaring van hun arts of apotheker hebben dat de medicijnen op hun naam staan. En dat is fijn, want in het bagageruim van het vliegtuig kan het goed vriezen."

Betrokken zorgverlener

"We zijn erg tevreden over deze eerste campagnedag, met zeer positieve reacties van mensen", zegt Jan Smits. "We zien dat er bij mensen toch veel vragen leven over hun medicijngebruik. Niet alleen over medicijnen en vakantie, maar ook over bijvoorbeeld bijwerkingen of het gebruik van meerdere medicijnen tegelijkertijd. Toch zet de patiënt nog veel te weinig de stap naar hun apotheker om deze vragen te laten beantwoorden. Recent onderzoek heeft ons laten zien dat de meeste Nederlanders tevreden zijn over hun apotheek, maar dat ze vinden dat hij meer aandacht moet besteden aan medische voorlichting. Gelukkig pakken de apothekers deze voorlichtende rol steeds beter op. Zo vinden er vaker persoonlijke medicijngesprekken met patiënten plaats en zijn er initiatieven waarbij er aparte telefoonlijnen voor patiënten zijn die herhaalrecepten nodig hebben en waar de apotheker zelf aan de telefoon zit en dus actief informatie kan geven. Mede met deze campagne laten we zien dat de apotheker een zorgverlener is die betrokken is bij het welzijn van zijn patiënten en bij wie je het hele jaar door op een laagdrempelige manier naar binnen kan gaan om vragen te stellen en in gesprek te gaan over je medicijngebruik."

Tournee

Niet alleen in Amsterdam zijn de apothekers deze week te vinden. Tot en met zaterdag trekt de bus door het land waarbij ook de vakantiegangers in Utrecht, Arnhem, Den Haag, Groningen en Eindhoven in gesprek kunnen met de apotheker.

Deze maatregelen moeten nu al aangekondigd worden, omdat er anders een enorm gat in de begroting ontstaat. Zo is de Tweede Kamer op tijd geïnformeerd en kunnen verzekeraars de maatregelen in hun polissen verwerken.

Overschrijdingen terughalen

Ten eerste worden de overschrijdingen van honderden miljoenen euro's bij de ziekenhuizen en medisch specialisten via kortingen teruggehaald. Het totale budget voor de langdurige zorg, de AWBZ, wordt verminderd met € 287 miljoen.

Verbetering van de zorg

Ten tweede wordt ruim € 100 miljoen bespaard door de zorg te verbeteren. Zo kan met werken volgens zorgstandaarden (nauwkeurig omschreven afspraken over de behandeling) € 40 miljoen bespaard worden, door veiliger te werken in ziekenhuizen circa € 15 miljoen en door de zogenaamde 'stepped care' circa € 30 miljoen. Stepped care betekent letterlijk stapsgewijze zorg, dat wil zeggen onnodige operaties zoveel mogelijk voorkomen door eerst naar lichtere behandelmethoden te zoeken. Een voorbeeld hiervan is het uitstellen van dotterbehandelingen zolang hartfalen goed te behandelen is met medicijnen. Het is de eerste aanzet tot een kwaliteitsbeleid dat niet alleen onnodige schade bij mensen voorkomt (minder verwijzingen naar de IC bijvoorbeeld), maar - in het verlengde daarvan - kosten bespaart.

Uitbreiding eigen bijdrage

Ten derde is het onvermijdelijk dat mensen voor bepaalde vormen van zorg een eigen bijdrage gaan betalen. Dat gebeurt bij de paramedische zorg, omdat mensen daar steeds meer gebruik van maken. Voor logopedie, ergotherapie en dieetadvisering komt er een eigen bijdrage van € 10 per behandeling. Voor fysiotherapie en oefentherapie komen meer behandelingen voor eigen rekening van de patiënt: nu nog negen, straks twaalf. Deze maatregelen leveren een besparing op van in totaal € 60 miljoen. Bij deze vormen van zorg vinden grote overschrijdingen plaats. Sturen op prijs (kostprijzen vastgesteld door de NZa) en volume (budgettering) zijn hier buitengewoon lastig, terwijl tegelijkertijd sturen op indicatiestelling moeilijk is, omdat diagnose en behandeling minder eenduidig zijn en bovendien in één hand liggen.

Tegen die achtergrond wordt ook de eigen bijdrage voor de geestelijke gezondheidszorg uitgebreid. Tot nu toe gold al wel een eigen bijdrage voor de zogenaamde psychologische zorg eerste lijn, maar nog niet voor de duurdere tweede lijn. Hiervoor wordt in 2011 een eigen bijdrage van 175 euro per behandeling (van maximaal een jaar) ingevoerd. Voor goedkopere behandelingen geldt een lagere eigen bijdrage van 80 euro. De prikkel om te snel naar de tweede lijn door te verwijzen, omdat daar nu geen eigen bijdrage geldt, wordt zo weggenomen en bespaart € 110 miljoen.

Verder gaan mensen die in een instelling voor langdurige zorg verblijven een minimale eigen bijdrage van € 400 per maand betalen. Nu betalen nog ruim 30.000 mensen een lagere eigen bijdrage om de kosten van verblijf (kost en inwoning) te dekken. Deze minimale eigen bijdrage is niet hoger dan de bijdrage zoals die nu geldt voor mensen met een inkomen op sociaal minimum. Dit bespaart € 80 miljoen.

Wijzigingen basispakket

In lijn met het pakketadvies van het College voor zorgverzekeringen wordt vanaf 2011 een aantal maatregelen genomen dat in totaal € 173 miljoen bespaart. Anti-conceptiemiddelen verdwijnen uit het basispakket (€ 32 miljoen). Hiervoor worden meisjes en vrouwen jonger dan 21 jaar uitgezonderd. De mondzorg voor 18-21-jarigen verdwijnt uit het basispakket (€ 100 miljoen). Verder is besloten om hulpmiddelen waaronder de rollator, krukken en looprekken uit het basispakket te halen (€ 21 miljoen). Ten slotte mogen antidepressiva slechts in beperkte mate worden voorgeschreven (€ 20 miljoen).

De fusie is een logisch antwoord op de ontwikkelingen in de zorgsector, waar schaalgrootte een vereiste is geworden voor apotheekketens om succesvol te zijn en een steeds completer zorgaanbod te kunnen bieden. De nieuwe combinatie heeft een omzet van ruim €1 miljard, circa 2.300 medewerkers en wordt een van de leidende partijen op de Nederlandse markt.

De bij Escura en LLOYDS aangesloten apotheken vullen elkaar geografisch goed aan. De hoofdkantoren van Escura Apotheek en van LLOYDS Apotheken worden geïntegreerd in één hoofdkantoor in Maarssen. Hierbij zal een beperkt aantal arbeidsplaatsen op het hoofdkantoor verloren gaan. Het aantal gedwongen ontslagen zal zoveel mogelijk worden beperkt door beëindiging van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd en de herplaatsing van medewerkers. De betrokken ondernemingsraden en vakbonden zijn reeds geïnformeerd over de voorgenomen fusie. Er is een goed sociaal plan beschikbaar voor de medewerkers voor wie gedwongen ontslag niet te vermijden is.

Frank Groβe-Natrop, Managing Director van Brocacef Holding, heeft hoge verwachtingen van de fusie. "De beide apotheekketens vullen elkaar uitstekend aan voor wat betreft het zorgaanbod en de locaties. Klantgerichtheid staat centraal in beide bedrijven, samen met de wens om de zorg voor klanten verder te verbreden en zo toegankelijk mogelijk te maken. De groothandel van Brocacef heeft naast de eigen apotheken vele andere klanten en relaties, zoals apotheken van andere ketens, onafhankelijke apotheken, apotheekhoudende huisartsen, ziekenhuizen en verpleeghuizen, en natuurlijk de farmaceutische bedrijven. Als groothandel blijven wij uiteraard alle bestaande en nieuwe klanten in deze groepen bedienen."

Bart Tolhuisen, Managing Director van LLOYDS Apotheken: "Door de bundeling van onze krachten kunnen we blijven investeren in de ontwikkeling van nieuwe innovatieve diensten en onze klanten voorzien van de beste farmaceutische zorg. Door als totale keten efficiënter te werken zijn we bovendien in staat om goede farmaceutische zorg ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden. Wij hechten sterk aan een goede samenwerking met al onze partners waaronder zorgverleners en zorgverzekeraars en zullen hier veel tijd en aandacht aan blijven besteden."

De nieuwe keten gaat Escura Apotheek heten. Tot de formele overgang naar deze naam zullen beide ketens doorgaan onder hun huidige namen.

De fusie tussen beide ketens is afhankelijk van de toestemming van de Nederlandse Mededingingsautoriteit NMa. Escura Apotheek, de huidige apotheekketen van Brocacef, heeft 53 eigendomsapotheken, 39 franchisenemers en een aantal minderheidsdeelnemingen. LLOYDS Apotheken bestaat uit 62 eigendomsapotheken en een deelneming in een politheek. Met de samenvoeging ontstaat er, inclusief de franchisenemers van Escura Apotheek, een apotheekketen van ongeveer 160 apotheken.
Nieuwe aandeelhouder en nieuwe directie Brocacef Holding als gevolg van samenvoeging
In verband met de voorgenomen bundeling van de apotheekactiviteiten is Celesio AG te Stuttgart voornemens een 45% belang in Brocacef Holding te nemen. Op dit moment is Brocacef Holding voor 100% eigendom van Phoenix Pharmahandel GmbH & Co KG te Mannheim. Phoenix behoudt een meerderheidsbelang (55%) in Brocacef Holding.

Als gevolg van de gewijzigde aandelenverhouding in Brocacef Holding zal ook de directie van Brocacef Holding een wijziging ondergaan. De nieuwe directie zal bestaan uit: Frank Groβe-Natrop (Managing Director) en Johan Eeken (Financial Director), beiden afkomstig uit de huidige directie, en Bart Tolhuisen, Director Pharmacies. Bart Tolhuisen is op dit moment Managing Director van LLOYDS Apotheken. In de nieuwe situatie neemt Bart Tolhuisen de functie van Theo Sack over, als gevolg waarvan Theo Sack zal terugtreden uit de directie van Brocacef Holding. Om een goede overgang van zijn werkzaamheden te waarborgen hebben wij Theo Sack bereid gevonden tot 1 september 2010 bij de organisatie betrokken te blijven.

De VJA heeft de verschillende standpunten van de partijen overzichtelijk gemaakt in een zorgstemwijzer 20100606_Stemwijzer.pdf. Zij hopen dat dit zal helpen om een juiste keuze te maken. Succes op 9 juni met het maken van de juiste keuze, stem voor een betere toekomst.

De lijst wordt aangevoerd door ‘creativiteit': 62% kiest voor een omgeving waar ze nieuwe ideeën en concepten kunnen ontwikkelen. 60% kiest voor ontwikkelingsmogelijkheden en 58% voor werkgevers die veel vrijheid bieden. Opvallend is dat de drijfveer ‘zingeving' vooral bij starters zonder werkervaring hoog scoort, terwijl salaris bij deze groep als onbelangrijk wordt ervaren.

Identiteit boven zekerheid
Generatie Y staat erom bekend kieskeurig te zijn en wordt ook wel de ‘en-en-generatie' genoemd. Jonge werknemers willen zich met een werkgever identificeren en kiezen voor organisaties die een uitgesproken visie en idealen hebben. "De nieuwe lichting werknemers gaat niet meer blind af op status en carrièremogelijkheden. Ze vinden het belangrijk op een plek te werken waar ze thuishoren en een verschil kunnen maken," aldus Sanne Bruinstroop, oprichter van Careerwise.

Kieswijzer voor de arbeidsmarkt
Deze week lanceert Careerwise een kieswijzer voor starters en young professionals op de arbeidsmarkt. De carrière-kieswijzer helpt high potentials met het maken van loopbaankeuzes door ze onafhankelijk te matchen met werkgevers die aansluiten bij hun interesses, drijfveren, waarden, cultuurvoorkeuren en achtergrond. "Een onafhankelijke kieswijzer voor de carrièremarkt, gericht op persoonlijke interesses en drijfveren, bestond nog niet. Careerwise speelt in op de wensen van twintigers en dertigers om werkgevers te vinden die aansluiten bij wat zij belangrijk vinden"

Benieuwd welke werkgever het beste bij jou past? Kijk op www.careerwise.nl voor de test.

Het zit beide partijen dwars dat de Tweede Kamer eerder akkoord ging onder bijvoorbeeld de voorwaarden dat de patiënt zeggenschap krijgt en dat arbo- en verzekeringsartsen geen inzage mogen krijgen in het EPD. Maar met die voorwaarden is nog iets gebeurd, menen ze. De minister is verzand in tunneldenken en de VVD vat dat op als minachting van het parlement, meent senator Heleen Dupuis.

De senaat vraagt Klink met een nieuw wetsvoorstel te komen zodat mensen kunnen weigeren of instemmen met het EPD. Dat nieuwe voorstel moet opnieuw aan Eerste en Tweede Kamer worden voorgelegd. Ook zou geen geld meer mogen gaan naar het zogeheten landelijk schakelpunt. Klink waarschuwde echter dat dit systeem veiliger is dan de regionale systemen waarmee anders moet worden gewerkt.

De Eerste Kamer blijft aanhikken tegen het elektronisch patiëntendossier. De VVD is in principe voor betere uitwisseling van gegevens, maar in deze opzet van het EPD kan de partij zich niet vinden. De PvdA twijfelt of dit wel de oplossing is voor het gebrek aan communicatie binnen de zorg. De SGP raagt zich af of de komst van het landelijk EPD de enige manier is om bijvoorbeeld het aantal medische fouten te verminderen.

De SP wil pas op de plaats maken, D66 en de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) zien de voorbereidingen liefst opgeschort.„Eerst moeten we haast maken om het EPD in te voeren en nu hoeft het ineens niet meer. Elke vorm van logica is hier zoek", constateerde D66 dat zich afvraagt hoe zuiver het is om een wetsvoorstel dat een jaar geleden in de Tweede Kamer is aangenomen aan te houden zodat het kan worden gewijzigd.

Preferente middelen slecht leverbaar
De verzekeraar schrijft voor welk merk er afgeleverd moet worden (preferentiebeleid). Andere merken van dezelfde werkzame stof worden door de verzekeraar niet meer vergoed. Echter, de door de verzekeraar ingekochte merken zijn regelmatig niet leverbaar. Verzekeraars kopen vooral restpartijen (veelal uit India) in die tegen dumpprijzen op de wereldmarkt worden aangeboden. Apothekers hebben echter de plicht om hun patiënten van farmaceutische zorg te voorzien. Daarom hebben sommige apothekers, bij het niet leverbaar zijn van de door de zorgverzekeraars aangewezen middelen, andere merken van het zelfde geneesmiddel meegegeven aan hun patiënten.

Wie hebben er voordeel en nadeel van?
Het voordeel voor de patiënt is dat deze snel het juiste middel krijgt en deze ook vergoed krijgt, ook al is het preferente merk niet leverbaar. De apotheker heeft er geen financieel gewin bij om een ander merk te verstrekken dan het geen als preferent is aangewezen, omdat de prijsverschillen bij de generieke labels hooguit enkele centen bedragen. Wel heeft de verzekeraar mogelijk nadeel ondervonden, omdat die de extra korting misloopt die in de onderhandse afspraak met de fabrikant (het zgn. ‘couvertbeleid') is afgesproken. De verzekeraar zou de fabrikant beter kunnen aanspreken op zijn verantwoordelijkheid om de markt tijdig te voorzien van voldoende middelen.

Hoe kunnen deze problemen in de toekomst worden voorkomen?
Binnen het preferentiebeleid is van groot belang dat zorgverzekeraars op tijd melden als er leveringsproblemen zijn en meedenken over hoe patiënten wel op tijd de benodigde middelen kunnen krijgen. Als deze communicatie niet goed loopt kan de apotheker binnen het preferentiebeleid nauwelijks aan zijn/haar zorgtaak voldoen. De Tweede Kamer heeft in het najaar van 2009 een motie aangenomen waarin werd uitgesproken "dat het niet acceptabel is dat [...] de consequenties van het niet leverbaar zijn door de fabrikant van preferente middelen, worden afgewenteld op de apotheker en voor de patiënt leidt tot een toegenomen discontinuïteit van zorg." De minister werd daarom opgeroepen in overleg met verzekeraars en apothekers "helderheid te verschaffen over de verantwoordelijkheids-verdeling in de situatie dat preferente middelen niet leverbaar zijn en er aldus zorg voor te dragen dat de administratieve lasten van de apotheker niet verder zullen oplopen en de patiënt er niet de dupe van wordt." Deze motie is helaas nog niet tot uitvoering gekomen (KST 29477, nr 112).

Reactie KNMP:
De KNMP is ontsteld dat Univé-UVIT apothekers fraude verwijt, waar deze juist de zorgplicht nakomen. Fraude impliceert dat er sprake zou zijn van financieel gewin voor de apotheken. Uit berekeningen van de KNMP blijkt dat het een centenkwestie is. Desalniettemin is de KNMP van mening dat ondanks de enorme administratieve last die het couvertbeleid met zich meeneemt middelen altijd correct gedeclareerd dienen te worden. Voorts wil de KNMP snel afspraken maken met zorgverzekeraars over een alternatief voor het preferentiebeleid. Dus wel lage geneesmiddelprijzen, geen administratieve belasting, maar wel goede en veilige zorg.

Achtergrondinformatie
Het gaat om de periode juli-augustus 2009 bij verzekeraar Uvit.

Van vier middelen is soms een ander generiek label gedeclareerd dan er is afgeleverd:

- Claritromycine (antibioticum)

- Perindopril (2 sterktes, bloeddrukverlagend middel)

- Venlafaxine (antidepressivum)

De door Univé-UVIT aangewezen leverancier kon in de betreffende maanden bovengenoemde middelen niet leveren.

Prof. dr. Marcel Bouvy spreekt zijn oratie uit in het Academiegebouw te Utrecht onder de titel Pillen zonder zorgen, de kunst van het geneesmiddelgebruik. Sinds april 2009 is hij hoogleraar farmaceutische patiëntenzorg aan de Universiteit Utrecht. In zijn oratie stelt Bouvy dat de focus van de apotheker de afgelopen jaren verplaatst is van de bereiding van geneesmiddelen naar de begeleiding ervan. Hij haalt Engels onderzoek uit 2009 aan waaruit blijkt dat minder dan een vijfde van de patiënten optimaal baat heeft van geneesmiddelen. Dit komt voornamelijk door foutief gebruik en - indien de patiënt zijn geneesmiddelen wel goed gebruikt - door het uitblijven van het gewenste effect.

Bouvy wijst daarbij ook op de resultaten van de Harm-studie, waaruit onder andere naar voren komt dat 5,6% van alle niet geplande ziekenhuisopnamen veroorzaakt wordt door (deels) verkeerd gebruik van geneesmiddelen. Daarvan is ruim de helft potentieel vermijdbaar. Hoewel dit alles leidt tot de vraag of de baten van geneesmiddelen nog wel opwegen tegen de schade die ze kunnen veroorzaken, is Bouvy ervan overtuigd dat geneesmiddelen bij goed gebruik nog altijd flinke gezondheidswinst bieden. De apotheker is dé persoon om de kunst van het goede geneesmiddelengebruik te bedrijven.

Lees meer relevante informatie over aankomende verkiezingen, verkiezingsprogramma's en voorgestelde bezuinigingen.

Op vrijdag 23 april a.s. om 16.15 uur is hij voornemens zijn ambt te aanvaarden met het houden van een oratie, getiteld 'Pillen zonder zorgen, De kunst van het geneesmiddelgebruik'.

Na afloop wordt een receptie gehouden in de Senaatszaal.

Handelwijze Multatuli-apotheek
Via de website www.dokteronline.com worden medicijnen verkocht die uitsluitend door een apotheker verstrekt mogen worden en waarvoor een recept noodzakelijk is. De bezoeker van de website kan klikken op het medicijn dat hij wil hebben. Online geeft de patiënt antwoord op een aantal ja/nee-vragen over eventuele bestaande aandoeningen en informatie als lengte en gewicht. Het invullen van deze gegevens is voldoende om medicijnen te kunnen bestellen waarvoor een recept noodzakelijk is. Het recept wordt verstrekt door een buitenlandse arts. De website is gevestigd op de Nederlandse Antillen. Hiermee kan de website de Nederlandse wetgeving omzeilen, die deze handelwijze verbiedt.

Maas in de wet
De Geneesmiddelenwet verbiedt dat artsen medicijnen voorschrijven aan patiënten die ze niet kennen. Juridisch gezien is echter het niet mogen afleveren van geneesmiddelen aan patiënten waarvan zij de medicatiehistorie niet kennen, voor apothekers nog niet geregeld. De KNMP heeft wel in 2008 een richtlijn "Online farmaceutische zorg- en dienstverlening" vastgesteld, waarin is opgenomen dat internetrecepten alleen in behandeling mogen worden genomen als de voorschrijver zich houdt aan de Nederlandse wetgeving. Apothekers worden echter wettelijk niet gehinderd om in strijd met deze richtlijn te handelen. De KNMP is van mening dat dit gat in de wetgeving snel gedicht moet worden. Voor alle zorgverleners, zowel apothekers als artsen, zouden dezelfde regels moeten gelden over het voorschrijven en afleveren via internet, zodat overtredingen kunnen worden gehandhaafd.

Zorgtaak wordt niet nagekomen
De zorgtaak van de apotheker wordt op deze wijze niet ingevuld. De medicatiebewaking en begeleiding komen op deze manier ernstig in het geding. Het is bij geen van de betrokken partijen bekend welke middelen de patiënt nog meer gebruikt, met alle risico's van dien. Ook is er geen controle of de gegevens die de patiënt zelf invult correct zijn. Het risico op ernstige medicatiefouten wordt hierdoor volledig bij de patiënt gelegd. Via de website worden ook zware medicijnen verhandeld als diclofenac (ontsteking/pijn), sildenafil (Viagra) en isotretinoïne (acne). Het eerste middel kan bij patiënten die een antistollingsmiddel gebruiken, leiden tot maagbloedingen, het tweede middel kan dodelijk zijn voor mensen die ook nitroglycerine gebruiken (o.a. patiënten met hartkramp) en het laatste middel kan misvorming van het ongeboren kind veroorzaken. Op Europees niveau is daarom o.a. bepaald dat de patiënt voor dit middel een speciale verklaring moet onderteken dat hij de risico's kent en zich zal houden aan de voorschriften voor gebruik.

Reactie KNMP
De KNMP keurt de handelwijze van de Multatuli-apotheek ten zeerste af en pleit voor aanpassing van de Geneesmiddelenwet zodat deze handelwijze in de toekomst niet meer mogelijk is. Op dit moment onderzoekt de KNMP de mogelijkheden om de betreffende apotheker als lid te schorsen. Alleen de overheid heeft echter de bevoegdheid om de praktijken van deze apotheker ook daadwerkelijk te stoppen, maar daarvoor dient eerst de wet te worden aangepast.

Kwetsbare groepen worden het hardst geraakt
De KNMP ziet dat vooral de kwetsbare groepen in de bezuinigingsplannen worden geraakt. Een eigen risico in de zorg van €775,- per jaar is te hoog en voor vooral chronisch zieken en lagere inkomens niet op te brengen. De voorgesteld procentuele eigen bijdrage van 15% op alle geneesmiddelen treft eveneens vooral chronisch zieken als diabetici. Door de medicatie van patiënten met licht psychische stoornissen niet langer te vergoeden wordt tevens een kwetsbare groep getroffen. De solidariteit van de zorg is hiermee in gevaar.

Maagzuurremmers en cholesterolverlagers onderdeel van basiszorg
Maagzuurremmers worden onder andere aan patiënten uitgereikt die pijnstillers (NSAID's) slikken ter bescherming van hun maag. Dit voorkomt dat er complicaties optreden die kunnen leiden tot ziekenhuisopnames. In de bezuinigingsvoorstellen is opgenomen deze maagzuurremmers niet langer te vergoeden. Patiënten zullen deze middelen dan minder gebruiken, wat leidt tot meer dure ziekenhuisopnames.
Onder andere cholesterolverlagers voorkomen hart- en vaatziekten hebben daarmee ook een drukkend effect op de zorgkosten. In de ambtelijke voorstellen verdwijnen ook deze medicijnen uit het basispakket. Voor zowel maagzuurremmers als cholesterolverlagers geldt dat het goedkope middelen zijn om dure ziekenhuisbehandelingen te voorkomen.

€2,- per recept zorgt voor onnodige bureaucratie
Ook is in de voorstellen opgenomen om de patiënt per recept €2,- te laten betalen. Per saldo is dit geen bezuiniging, maar een verschuiving lasten die leidt tot extra bureaucratie. De apotheker zal hierdoor per saldo minder tijd aan de zorgtaak kunnen besteden, zonder dat hier een reële bezuiniging tegenover staat.

Het winnende project, De Bloedspotmethode, maakt het voor patiënten met Taaislijmziekte (cystic fibrosis) mogelijk om thuis de bloedspiegel (van Tobramycine) te controleren. Patiënten met een luchtweginfectie, en die daarvoor dit antibioticum moeten gebruiken, hoeven hierdoor minder vaak naar het ziekenhuis. Juist voor deze groep chronisch zieken is dit van belang. Apotheek Haagse Ziekenhuizen ontwikkelde een speciale kaart en bloedanalysemethode. De behandelend arts geeft op basis van de thuismetingen een doseeradvies. De apotheker bereidt het product en kan het infuus met antibioticum gereed maken voor de patiënt.

Patiënten met Taaislijmziekte vanuit het hele land komen naar Den Haag voor hun behandeling. Dankzij deze methode konden ze één tot twee polikliniekbezoeken overslaan.

Ook zijn prijzen uitgereikt aan Apotheek Flevowijk in Kampen voor een project gericht op beter medicijngebruik van chronisch zieken en aan Apotheek St. Antonius in Nieuwegein voor een project waarbij de controle op wisselwerkingen tussen chemotherapie en andere medicijnen wordt verbeterd. Dit jaar was er een recordaantal inzendingen van 26.

De FPZ-prijs wordt jaarlijks uitgereikt met als doel apothekers te stimuleren en te ondersteunen bij het verlenen van farmaceutische patiëntenzorg. De prijs is een initiatief van de KNMP en GlaxoSmithKline. Voorde vijf genomineerde projecten is een uitgebreide beschrijving te vinden elders op de KNMP website (zie hiernaast). www.knmp.nl/fpz-prijs/

De jury (*) over het winnende project: De Bloedspotmethode: Met de bloedspotmethode kan de behandeling van CF-patiënten deels in de thuissituatie worden ondervangen. De apotheek Haagse ziekenhuizen weet hiermee de kwaliteit van leven van deze patiënten te verbeteren. De bloedspotmethode is een voorbeeldgevend project voor de mogelijkheden van thuisbehandeling in de toekomst. Spiegelbepalingen op afstand maken specialistische zorg mogelijk voor de eigen apotheek alsmede zelfmanagement voor de patiënt.

(*) De FPZ-jury 2010 bestond uit de volgende personen: KNMP hoofdbestuurslid Ruud Dessing (voorzitter), Leonie van Hulst (prijswinnaar 2009) Mieke van Hattum (prijswinnaar 2008), Tim Schoenmakers (prijswinnaar 2007), Francois van Vliet (GlaxoSmithKline) Margo Briejer (Optima Farma), Matthieu Tjoeng (St. Antonius Ziekenhuis Nieuwegein) en Marnix Westein (KNMP).

Samen leren van fouten
Het leren van fouten begint met ze te zien. Apothekersorganisaties KNMP en NVZA zijn erop gebrand om het aantal vermijdbare incidenten met geneesmiddelen terug te dringen. In ziekenhuizen wordt al enige jaren met veel succes gewerkt met een landelijk meldpunt voor medicatie-incidenten. Vanaf 1 maart 2010 kunnen ook openbaar apothekers en GGZ-instellingen aansluiten op de CMR, de Centrale Medicatie-incidenten Registratie. Alliance Apotheek BV bijt het spits af en zal als eerste met ruim 70 openbare apotheken aansluiten. Het systeem is zo ontworpen dat straks ook huisartsen en andere beroepsgroepen die betrokken zijn bij het voorschrijven, bereiden, afleveren en toedienen van medicatie, mee kunnen doen.

Laagdrempelig en anoniem melden
De CMR is een web-based applicatie, ontwikkeld door de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA). Via de CMR kunnen deelnemers laagdrempelig en anoniem incidenten met geneesmiddelen melden. De CMR is sinds 2006 in ziekenhuizen operationeel en sindsdien zijn er meer dan 14 000 meldingen binnengekomen.

Aanbevelingen via CMR alerts
Door medicatie-incidenten landelijk te registreren en eenduidig te ordenen, krijgen zorgverleners inzicht in hoe fouten ontstaan en hoe ze leiden tot schade. Met die kennis kunnen gerichte verbeteracties worden opgesteld. Indien een ernstig incident met grote kans op herhaling wordt gemeld, ontvangen zorgverleners snel via de CMR een alertmelding. Dit bericht bevat ook aanbevelingen om herhaling van een vergelijkbaar incident te voorkomen.

Overheids ICT-prijs
Het gezamenlijke projectvoorstel van apothekersorganisaties KNMP en NVZA en Alliance Apotheek BV om de succesvolle CMR uit te breiden naar de eerstelijnszorg, won in 2009 een prijsvraag vanuit het actieprogramma Maatschappelijk sectoren & ICT van de rijksoverheid. Het gaat hierbij om een subsidiebedrag van ruim 350 000 euro. Hiermee onderschrijft ook de overheid het belang van een adequate incidentenregistratie en tijdige vervolgacties.

Website Medicatieveiligheid.info
Nadere informatie is te vinden op de website www.medicatieveiligheid.info. Deze website is een gezamenlijk initiatief van KNMP en NVZA en bedoeld als een onafhankelijke website voor alle zorgprofessionals die betrokken zijn bij of deelnemen aan het medicatieproces. Het streven is om op deze website zoveel mogelijk informatie op het gebied van medicatieveiligheid bij elkaar te brengen.

"En dat straalt natuurlijk ook af op de (ziekenhuis)apotheken en de farmaceutische industrie, onze belangrijkste opdrachtgevers", zegt kwaliteitsfunctionaris Hans Groenewegen van het LNA. De certificering van de (ziekenhuis)apotheken is er zeker mee geholpen. "De apothekers moeten kunnen vertrouwen in de resultaten die wij rapporteren. Je merkt al een tijdje dat apothekers die moeten voldoen aan de eisen voor certificering, zich afvragen hoe het zit met de kwaliteit van het LNA als toeleverancier. De accreditatie maakt dat duidelijk."

FNA
Een voorbeeld van het profijt dat apothekers hebben, is het Formularium Nederlandse Apothekers (FNA). Groenewegen: "Wij doen houdbaarheidsonderzoeken voor het FNA en met deze accreditatie kun je ervan uitgaan dat dat volgens internationale richtlijnen gebeurt. Nog een voorbeeld is de geregelde controle in het lab van apotheekpreparaten. De accreditatie geeft de zekerheid dat de bereidingen van apothekers bij het LNA in goede handen zijn."

Eisen
Bij accreditatie gaat het om de juistheid van de onderzoeken en de resultaten. Een ‘juist' onderzoek leidt echter niet als vanzelf tot een juist resultaat. De Raad voor Accreditatie eist daarom bijvoorbeeld dat het LNA meedoet aan ringonderzoeken. Hierbij analyseert het LNA en een groot aantal andere laboratoria één en hetzelfde monster waarvan de exacte samenstelling alleen bekend is bij de organisator.

"Maar", zegt Groenewegen, "voor sommige onderzoekstechnieken bestaan geen organisatoren voor dergelijke ringonderzoeken. Stel, ik wil de viscositeit vaststellen. Dat doe ik op een bepaalde manier. Levert dit wel het juiste resultaat op? Door referenties met bekende herleidbare viscositeit in te kopen, kun je dit ook invullen."

Deze creatieve manier van werken heeft de goedkeuring van de Raad. Met de accreditatie is weer onafhankelijk vast komen te staan dat het LNA vakbekwaam is.

"The pandemic created a unique opportunity to demonstrate how valuable it is to have a nationwide network of efficient, easily accessible pharmacies, run by reliable, well trained pharmacists."

Lees verder: Pharmacists key link in Dutch pandemic planning.

Per 1 januari 2010 is integrale bekostiging ingevoerd voor diabetes en cardiovasculair risicomanagement. Farmacie wordt hier vooralsnog niet in meegenomen, terwijl een goed gebruik van geneesmiddelen bij alle chronische aandoeningen een essentiële rol speelt. De bekostiging van de zorg voor deze aandoeningen is pas echt integraal als ook de patiëntenzorg rond de medicatie hierin wordt meegenomen. Omdat het opnemen van de medicijnkosten voor veel zorggroepen een (te) groot risico vormt, pleit Cerfontaine ervoor de zorg wel, maar de medicijnkosten niet op te nemen in de integrale bekostiging. Hoewel de zorg rond de medicatie in de praktijk niet los gezien kan worden van de medicatie zelf, kan hier in de bekostiging wel een onderscheid in worden gemaakt.

Het voorstel van Cerfontaine sluit aan bij het voorstel van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), zoals neergelegd in de recent gepubliceerde uitvoeringstoets Uitbreiding Integrale Bekostiging Ketenzorg. Daarin stelt ook de NZa voor om een boekhoudkundige scheiding te maken tussen materiaalkosten enerzijds en de farmaceutische zorg anderzijds.

De regionale ondersteuningsorganisatie (ROS) kan eerstelijnszorgverleners en samenwerkingsverbanden helpen bij het verkennen van de mogelijkheden van het programma en indienen van projectvoorstellen. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat de ROS-sen zich daarbij niet beperken tot de beroepsgroepen die zij normaliter ondersteunen, maar in dit geval voor alle zorgaanbieders toegankelijk zijn. De ROS-sen zullen daartoe voorlichtingsbijeenkomsten organiseren.

U treft hierbij het overzicht aan van de ROS-sen en de data waarop de bijeenkomsten worden georganiseerd. De KNMP roept u op om zo mogelijk via de ROS voorstellen voor dit programma in te dienen en zal u desgewenst daarin adviseren. Het geeft u een goede mogelijkheid om de farmaceutische zorg onder de aandacht van de ROS te brengen. Mocht u bij de ROS geen gehoor vinden, dan kunt u uw voorstel uiteraard ook indienen bij de KNMP, Katuscha Brands, secretaresse van de afdeling Beroepsontwikkeling ( k.brands@knmp.nl ). Let daarbij wel op de sluitingsdatum bij ZonMw van 25 februari 2010.

Oproep in januari

18 Januari is eenoproep gedaan aan bestaande samenwerkingsverbanden om een projectidee (= verkort projectvoorstel) in te dienen. Na de publicatie van de oproep hebben de samenwerkingsverbanden ongeveer zes weken de tijd voor het indienen van een projectidee. De sluitingsdatum is maandag 1 maart 2010. In april volgt een oproep voor nieuwe samenwerkingsverbanden om hun projectidee in te dienen.

Projectidee

Het projectidee omvat een korte beschrijving van wat u samen met de andere zorgaanbieders verder wilt ontwikkelen rond een van de volgende thema's: diabetes, hartfalen, cardiovasculair risicomanagement, COPD, psychische aandoeningen, klachten aan het bewegingsapparaat en ouderen.
Concreet betekent dit voor bestaande samenwerkingsverbanden een extra impuls om de organisatie van de samenwerking beter te organiseren, de samenwerking uit te breiden met andere beroepsgroepen, of de samenwerking nog meer wijkgericht in te richten. Met deze impuls, in de vorm van een subsidie, kan projectmanagement, advies of uren worden gefinancierd.

Kern van het programma

Het versterken van de organisatie van samenwerking tussen zorgaanbieders is de kern van het programma 'Op één lijn - meer gezondheid en participatie door sterke organisatie van zorg dichtbij huis'. Zorg dicht bij huis vraagt een goede organisatie en afstemming, zeker als het gaat om patiënten met specifieke en complexe zorgvragen.

Meer informatie?

Voor een kort overzicht van de programmalijnen, de programmafasen en de inrichting van het programma gaat u naar www.zonmw.nl/opeenlijn

In de nieuwe tarieven van de NZa voor 2010 ziet de KNMP een erkenning voor de bestaande financiële problemen van de apotheken, waarvoor zij het afgelopen jaar gedurig aandacht heeft gevraagd.

De NZa motiveert haar besluit door te benadrukken dat een stijging van het tarief noodzakelijk is om te zorgen dat apotheken de kwaliteit van zorg die zij leveren kunnen continueren. De NZa geeft aan dat zonder een verhoging van het tarief veel apotheken geen kostendekkende bedrijfsvoering kunnen voeren, waardoor de kwaliteit van zorg onder druk komt te staan. Daarbij sluit zij aan bij de argumentatie die de KNMP zelf herhaaldelijk naar voren heeft gebracht.

Hoewel met deze tariefstijging tegemoet wordt gekomen aan de financiële problematiek, blijven er nog wel structurele problemen bestaan met de toekomstige positie van de apotheker in de zorgketen. De Minister start binnenkort een overleg met KNMP, verzekeraars en patiëntenorganisaties hoe de toekomstige professionele rol van apothekers in de toekomst het beste kan worden ingevuld. Hiermee wordt perspectief geboden voor de erkenning van de apotheker als zorgverlener in de eerste lijn en de bijdrage die deze kan leveren aan een goede en doelmatige patiëntenzorg.